Page 19 - T.C. İnkilap Tarihi ve Atatürkçülük | 1.Ünite

1. Ünite

Kafkas Cephesi ve 1915 Olayları

Osmanlı Devleti ilk olarak Doğu Anadolu’da, Kafkas Cephesi’nde, Rusla-
ra karşı savaştı. Bu cephede Almanların en büyük hedefi Bakü petrollerini
ele geçirmekti. Rus ilerleyişini durdurmak ve Kafkasya üzerinden Orta Asya
Türklerini, Turancılık fikri merkezinde Osmanlı ile birleştirmek isteyen En-
ver Paşa, 22 Aralık 1914’te Sarıkamış Harekâtı’nı başlattı.

Enver Paşa komutasındaki Türk kuvvetleri, Ruslara karşı taarruza geçti (Gör-
sel 1.21). Allahuekber Dağları’nı aşmaya çalışan binlerce Türk askeri, ağır
kış koşulları ve salgın hastalıklar nedeniyle düşmanla henüz savaşamadan
şehit oldu. Osmanlı ordusunun yaşadığı bu felaketten sonra Ruslar, Ermeni- Görsel 1.21: Dönemin Osmanlı
lerin de desteğini alarak Van, Muş, Bitlis, Erzincan ve Trabzon’u ele geçirdi. Harbiye Nazırı Enver Paşa
Çanakkale zaferinden sonra 1916’da Kafkas Cephesi’ne atanan Mustafa Ke-
mal, Ruslara karşı başarılı bir şekilde mücadele edip Muş ve Bitlis’i düşman
işgalinden kurtardı. Cephede savaşlar devam ederken Rusya’da Bolşevik İh-
tilali çıktı (Ekim 1917). Çarlık rejimi yıkılıp yerine kurulan Sovyet Rusya,
savaşa devam etmedi ve Brest Litowsk Antlaşması ile savaştan çekildi. Bu
antlaşmayla savaş sırasında işgal ettiği topraklardan çekilen Sovyet Rusya
daha önceden almış olduğu Kars, Ardahan ve Batum’u (Elviye-i Selase) Os-
manlı Devleti’ne geri verdi.

Sıra Sizde
Genel ağdan Sarıkamış Harekâtı ile ilgili sanal gezinti yapabi-
leceğiniz siteleri ziyaret ederek izlenimlerinizi sınıfta paylaşınız.

1915 Olayları: Osmanlı Devleti’ni paylaşma planı yapan Rusya, İngiltere
ve Fransa; Ermenileri kışkırtarak Doğu Anadolu’da bağımsız bir devlet kur-
maları için onları harekete geçirdi. I. Dünya Savaşı’nda, Kafkas Cephesi’n-
de, Osmanlı ordusu Ruslara karşı çok zor koşullar altında mücadele etmeye
çalışırken, bazı Ermeniler de çeteler oluşturarak devlete karşı ayaklandılar.
Bu gelişmeler Rus ordusunun da ilerlemesini kolaylaştırdı. Hınçak ve Taş- Bilgi Notu
nak komiteleri öncülüğünde kurulan Ermeni çeteleri; Van, Erzurum, Bitlis,
Zeve Köyünde
Diyarbakır, Elazığ gibi Anadolu’nun birçok yerinde Müslüman halka yönelik Katledilen Türkler
katliamlar yaptılar. I. Dünya Savaşı sırasında 1915’te
Van’da başlayan Ermeni isyanı so-
1915’te, Ermenilerin Van’da yaptıkları katliamlardan sağ kurtulabilen Türk- nucu oluşan durumdan yararlanan
lerin bir kısmı, yaşadıkları vahşet karşısında evlerini terk edip Anadolu’nun Ermeni çetelerini Van’ı işgal etti.
içlerine doğru göç etmek zorunda kaldı. Göç eden Türkler, yollarda Ermeni Ermeni çetelerin katliamlarına he-
çeteleri tarafından saldırıya uğradı ve pek çoğu katledildi. Osmanlı Devleti, def olmamak için Hakis, Derebey,
Kafkas Cephesi’nde Ruslara, Çanakkale Cephesi’nde İngiliz ve Fransızlara Göllü, Gülsünler gibi bölgedeki
karşı savaşırken, aynı anda Ermeni çetelerinin de içerideki saldırıları karşısın- köylerde yaşayan iki binin üzerin-
da zor durumda kaldı. Ruslar, silahlandırdıkları Ermenilerin, Osmanlı toprak- deki kadın, yaşlı ve çocuklardan
oluşan halk, Zeve köyüne sığındı.
larında yaptıkları katliam ve saldırılarından yararlanıp Doğu Anadolu içlerine Kendini savunabilecek silahtan
kadar ilerledi. yoksun kadın, yaşlı ve çocuklar-
dan oluşan köylüler, Ermenilerle
Ermenilerin yaptıkları saldırı ve katliamlar karşısında Osmanlı Devleti, birta- yoğun çatışmaya girdiler. Yetersiz
kım tedbirler almak zorunda kaldı. Osmanlı Dâhiliye Nezaretinin, 24 Nisan mühimmatları bitinceye kadar mü-
1915’te yayınladığı bir genelgeyle Hınçak ve Taşnak komite büroları kapatıl- cadeleye devam ettiler. Fakat bir
dı ve bu komitelerin üyeleri de tutuklandı. Ermenilerin, 1915 olaylarının yıl süre sonra Ermeni çeteleri köyün
dönümü olarak her yıl andıkları “24 Nisan” bu genelgenin yayınlandığı tarihi tümünü ele geçirdi. Gerek Osman-
işaret eder. Osmanlı Devleti’nin bu genelge ile yaptığı tutuklamaları, Erme- lı ordusundan çaldıkları gerekse
Rusya’dan kaçak yollarla aldıkları
niler katliam olarak göstermeye çalışmaktadırlar. Osmanlı Devleti, insanları silahları kullanarak Zeve Köyü’ne
katleden Ermeni çetelerini yakalayıp halkın huzurunu sağlamaya çalışmaktan sığınan 2 bin 500 Türk’ü şehit et-
başka bir şey yapmamıştır. tiler.

Türk-Alman ittifakı kuruldu. Osmanlı Devleti savaşa girdi.

1914 1914
29 Ekim 35