Page 110 - TÜRK İSLAM SANATI TARİHİ 11

5. ÜNİTE

METİN ANALİZİ
Aşağıda verilen metni okuyunuz ve soruları cevaplayınız.

XVII. yüzyıldan itibaren mimari alanda ve resim alanında Batılı etkiler hâkim olmaya başlamıştır. I. Mah-
mut’un saltanatından sonra mimari bezeme bütün geleneksel görünüşünü yitirmiş, yüzyılın sonuna
doğru minyatür ortadan kalkmıştır.
Batılı ürünler ve sanayileşme ürünleri ile yarışamayan diğer sanat dalları özellikle el sanatları önemini
yitirmiştir. El tezgâhı ürünü olan halı müşterisi olduğu için tamamen ölmemiş, ekonomik yaşantıları
değişmemiş olan Anadolu halkının yerel ürünleri olan kilim ve dokuma bir süre daha geleneksel gö-
rüntüsünü korumuştur. Fakat müşterisi başkentte ve büyük şehirlerde olan sanatın gelenekle ilişkisi
kesilmiştir. Resim minyatürün yerini almış, hat sanatı yapılamaz olmuştur. Geleneksel teknikleri yaşat-
mak için girişilen denemeler kısa süreli olmuştur. II. Abdülhamit tarafından açılan Yıldız Çini Fabrikası
bunlardan birisidir.

Doğan Kuban, Çağlar Boyunca Anadolu Sanatının Anahatları, s.208-209
1. Batılılaşma Dönemi hangi sanat dallarını etkilemiştir?
2. Dokuma sanatının devam etmesinin nedenleri arasında Anadolu’nun hangi özelli-
ği etkili olmuştur?
3. Sizce sanat dallarında yabancı etkilerden korunmak için neler yapılmalıdır?
4. Batılı anlamdaki sanatsal değişimler geleneksel sanat çalışmalarını hangi yönde
etkilemiştir?

GÖRSEL ANALİZİ
Aşağıda Erken Dönem (Görsel 5.38), Klasik Dönem (Görsel 5.39) ve Son Dönem (Görsel
5.40) minyatür örnekleri verilmiştir. Verilen örnekleri figür, renk, konu, kompozisyon ve
mekân açısından inceleyiniz; tespit ettiğiniz değişiklikleri belirtiniz.

ERKEN DÖNEM KLASIK DÖNEM SON DÖNEM OSMANLI
OSMANLI MINYATÜRÜ OSMANLI MINYATÜRÜ MINYATÜRÜ

Görsel 5.38: Sultanın meclisi, Görsel 5.39: II. Selim’in huzuruna Görsel 5.40: III. Selim’in cülus töreni, 1789, Kapıdağlı Konstantin
Külliyât-ı Kâtibî, 1460 kabulü, 1580, Şehnâme-i Selîm Han,
TSMK, İstanbul

108